Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο: Πού θα πάνε τα 1,46 δισ. για τις μεταφορές

Τέσσερις νέες δημοτικές γραμμές, 17 ηλεκτρικά λεωφορεία και 11,75 εκατ. ευρώ για τις γειτονιές της Αθήνας συνθέτουν το σχέδιο ATHENS MOVE. Αποτελεί την πιο χειροπιαστή πτυχή ενός ευρύτερου προγράμματος: 1,46 δισ. ευρώ για τις μεταφορές μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου. Τα στοιχεία παρουσίασε ο γενικός γραμματέας Μεταφορών, Στέλιος Σακαρέτσιος, στο Σεράφειο, στην ημερίδα για την αστική ηλεκτροκίνηση που διοργάνωσε ο Δήμος Αθηναίων, με τον δήμαρχο Χάρη Δούκα.

Πού θα πάνε τα χρήματα

Το ελληνικό Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο προβλέπει συνολικά 4,77 δισ. ευρώ έως το 2032, εκ των οποίων 1,46 δισ. στις μεταφορές. Προτεραιότητα είναι η μείωση του κόστους και των εμποδίων μετακίνησης για ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Αναλυτικά, 129 εκατ. ευρώ αφορούν 211 επιπλέον ηλεκτρικά λεωφορεία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και 262 εκατ. το Μετρό: Αναβάθμιση δέκα συρμών της Γραμμής 1 και δώδεκα νέοι συρμοί για τις Γραμμές 2 και 3. Το κοινωνικό leasing ηλεκτρικού αυτοκινήτου για 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά κοστίζει 165,3 εκατ., ενώ περίπου 68 εκατ. πηγαίνουν σε 3.200 ηλεκτρικά ταξί. Άλλα 135 εκατ. προορίζονται για 4.400 δημόσια σημεία φόρτισης.

Τα υπέρ

• Το σχέδιο στοχεύει στους πιο ευάλωτους. Ένα οικονομικά αδύναμο νοικοκυριό σπάνια μπορεί να αγοράσει ηλεκτρικό αυτοκίνητο, και το κοινωνικό leasing ανοίγει μια πόρτα που ως τώρα ήταν κλειστή.

• Υπάρχει ισορροπία μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής μετακίνησης. Περίπου 391 εκατ. πηγαίνουν σε λεωφορεία και μετρό, επενδύσεις με μακροχρόνιο όφελος για όλους, όχι μόνο για τους χρήστες αυτοκινήτου.

• Οι δημοτικές γραμμές συμπληρώνουν το δίκτυο και συνδέουν τις γειτονιές με τα μέσα σταθερής τροχιάς. Όπως είπε ο κ. Σακαρέτσιος, «για τον επιβάτη, η διαδρομή είναι μία», οπότε οι εύκολες μετεπιβιβάσεις κρίνουν αν ο πολίτης θα επιλέξει τη συγκοινωνία.

• Η προσβασιμότητα έχει θέση στο σχέδιο: Tαξί προσβάσιμα σε άτομα με αναπηρία, αναβαθμίσεις σταθμών, μεταφορά μαθητών με αναπηρία και υπηρεσίες κατά παραγγελία. Πέμπτον, το Ταμείο διασφαλίζει χρηματοδοτική συνέχεια μετά το Ταμείο Ανάκαμψης.

Τα κατά και τα ερωτήματα

• Οι επικριτές θα επισημάνουν πρώτα την ανισορροπία. Το κοινωνικό leasing και τα ταξί απορροφούν πάνω από 230 εκατ. ευρώ για ιδιωτικά οχήματα, ποσό που θα μπορούσε να ενισχύσει περισσότερο τις μαζικές μεταφορές. Μια ηλεκτρική μετακίνηση με ΙΧ δεν λύνει το κυκλοφοριακό ούτε τη χρήση δημόσιου χώρου.

• 15.000 νοικοκυριά είναι μικρός αριθμός μπροστά στο μέγεθος της ενεργειακής και μεταφορικής φτώχειας. Ανοιχτό μένει και το τι θα γίνει όταν λήξουν οι συμβάσεις μίσθωσης.

• 4.400 φορτιστές είναι χρήσιμοι μόνο αν λειτουργούν αξιόπιστα και καλύπτουν περιοχές χωρίς ιδιωτικό χώρο στάθμευσης, όπως οι πολυκατοικίες των κέντρων. Η ηλεκτρική ισχύς του δικτύου πρέπει επίσης να ακολουθήσει.

• Το μεγαλύτερο ρίσκο είναι η υλοποίηση. Ο ίδιος ο γενικός γραμματέας έθεσε ως όρους τις ώριμες μελέτες, τους αποτελεσματικούς διαγωνισμούς και τον συντονισμό φορέων. Η ελληνική εμπειρία με καθυστερήσεις σε έργα και παραδόσεις οχημάτων επιβάλλει επιφυλακτικότητα, ενώ το Ταμείο έχει ορίζοντα το 2032.

• Δεν είναι σαφές πώς θα μετρηθεί το αποτέλεσμα. Το κριτήριο «μικρότερη αναμονή, χαμηλότερο κόστος, καλύτερη πρόσβαση» χρειάζεται συγκεκριμένους, δημοσίως παρακολουθούμενους δείκτες.

Προτάσεις για άλλες ενέργειες

Ειδικοί του χώρου θα μπορούσαν να προτείνουν τα εξής:

Λεωφορειολωρίδες και προτεραιότητα στα φανάρια. Τα ηλεκτρικά λεωφορεία χάνουν την αξία τους αν παραμένουν εγκλωβισμένα στην κίνηση. Η τήρηση των λωρίδων με κάμερες είναι χαμηλού κόστους παρέμβαση με μεγάλο όφελος στις συχνότητες.
Ενιαίο και προσιτό εισιτήριο. Μειωμένα τιμολόγια για χαμηλά εισοδήματα και ενιαία χρέωση για μετεπιβιβάσεις ανάμεσα σε ΟΑΣΑ, δημοτικές γραμμές και μετρό.

Ποδήλατο και μικροκινητικότητα. Δίκτυο ασφαλών ποδηλατοδρόμων και επιδότηση ηλεκτρικών ποδηλάτων, ιδίως για διαδρομές μικρής απόστασης και για τη «διαδρομή του τελευταίου χιλιομέτρου».

Περιφέρεια και νησιά. Ο σχεδιασμός επικεντρώνεται σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ενώ οι ανάγκες των αραιοκατοικημένων περιοχών και των νησιών, όπου η εξάρτηση από το αυτοκίνητο είναι μεγαλύτερη, μένουν σε δεύτερο πλάνο.

Αστικά φορτία και διανομές. Ηλεκτροκίνηση στα φορτηγά διανομής και στα δίκυκλα, που συμβάλλουν σημαντικά στη ρύπανση των κέντρων.

Διαφάνεια και απολογισμός. Δημόσιος πίνακας παρακολούθησης με χρονοδιαγράμματα, δαπάνες και αποτελέσματα ανά παρέμβαση.

Το συμπέρασμα

Το σχέδιο συνδυάζει κοινωνική πολιτική, ανανέωση στόλων και υποδομές, σε συνέχεια όσων έχουν ήδη γίνει: 1.076 νέα λεωφορεία στην Αττική, 160 ηλεκτρικά στη Θεσσαλονίκη και πάνω από 130 εκατ. ευρώ μέσω του «Κινούμαι Ηλεκτρικά». Η επιτυχία του όμως δεν θα κριθεί από τα ποσά που εγκρίθηκαν, αλλά από το αν θα γίνουν υπηρεσίες που λειτουργούν αξιόπιστα, όπως ο ίδιος ο κ. Σακαρέτσιος παραδέχθηκε.